काठमाडौ, माघ २४ - मूल्यवृद्धि ८ प्रतिशत हुने र आर्थिक वृद्धिदर ५ प्रतिशत हुने प्रक्षेपण गर्ने तयारी राष्ट्र बैंकको व्यवस्थापन समूहले गरेको छ । मंगलबार बसेको बैठकले उक्त प्रक्षेपण बैंकको सञ्चालक समितिमा लैजाने तयारी गरेको छ ।
व्यवस्थापन समितिले सञ्चालक समितिमा लगेर निर्णय पारित गरेपछि राष्ट्र बैंकले मौदि्रक नीतिको मध्यावधि समिक्षा गर्ने छ । व्यवस्थापन समितिमा गभर्नर, दुई डेपुटी गभर्नर र एक समिति सचिव हुने गर्छन् । आवश्यकता अनुसार विभागीय प्रमुखलाई पनि यसमा निम्त्याइने गर्छ ।
खाद्यान्नको मूल्यमा आएको गिरावटका कारण कारण मूल्य वृद्धि ८ प्रतिशत मात्र हुने अनुमान गरिएको हो । विशेषगरी भारतमा खाद्यान्नको मूल्यमा आएको गिरावटले नेपालमा पनि महँगी कम गर्न सहयोग पुग्ने अनुमान गरिएको छ । भारतमा धेरै खाद्यान्न उत्पादन हुने मौसममा मूल्य कम भएकाले पुनः बढ्न सक्ने सम्भावना पनि छ । भारतीय सञ्चारमाध्यमले खाद्यान्नको मूल्यमा भएको गिरावट क्षणिक रहेको विश्लेषण गर्दै आएका छन् । यसका साथै पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धि र अभावले पनि महँगीलाई चाप दिइरहेको छ । स्वतन्त्र विश्लेषक राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गर्ने मूल्यवृद्धि भन्दा बढी महँगी रहेको बताउँदै आएका छन् ।
प्रक्षेपण गरिएको ५ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धि कृषि क्षेत्रको सहयोगबाट सम्भव हुने देखिन्छ । मौसम अनुकूलताका कारण यस वर्ष खाद्यान्नको वृद्धिदर अपेक्षा गरे अनुरूप भइरहेको छ । गैरकृषि क्षेत्रको वृद्धि दरमा भने सुधार हुन सकेको छैन ।
राष्ट्र बैंकले हरेक वर्ष मौदि्रक नीति मार्फत आर्थिक वृद्धिका लागि विभिन्न लक्ष्य सार्वजनिक गर्छ । आर्थिक वर्षको आधा समय बितेपछि यसको समीक्षा गरिन्छ । समीक्षामा लक्ष्य अनुसारको कार्यप्रगति र आगामी दिनको कार्ययोजना सार्वजनिक गर्ने गरिन्छ । मौदि्रक नीतिको मुख्य लक्ष्य बजारमा स्थिर मूल्य र बेरोजगारी दर कम गर्नु हुन्छ ।
व्यवस्थापन समितिले सञ्चालक समितिमा लगेर निर्णय पारित गरेपछि राष्ट्र बैंकले मौदि्रक नीतिको मध्यावधि समिक्षा गर्ने छ । व्यवस्थापन समितिमा गभर्नर, दुई डेपुटी गभर्नर र एक समिति सचिव हुने गर्छन् । आवश्यकता अनुसार विभागीय प्रमुखलाई पनि यसमा निम्त्याइने गर्छ ।
खाद्यान्नको मूल्यमा आएको गिरावटका कारण कारण मूल्य वृद्धि ८ प्रतिशत मात्र हुने अनुमान गरिएको हो । विशेषगरी भारतमा खाद्यान्नको मूल्यमा आएको गिरावटले नेपालमा पनि महँगी कम गर्न सहयोग पुग्ने अनुमान गरिएको छ । भारतमा धेरै खाद्यान्न उत्पादन हुने मौसममा मूल्य कम भएकाले पुनः बढ्न सक्ने सम्भावना पनि छ । भारतीय सञ्चारमाध्यमले खाद्यान्नको मूल्यमा भएको गिरावट क्षणिक रहेको विश्लेषण गर्दै आएका छन् । यसका साथै पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धि र अभावले पनि महँगीलाई चाप दिइरहेको छ । स्वतन्त्र विश्लेषक राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गर्ने मूल्यवृद्धि भन्दा बढी महँगी रहेको बताउँदै आएका छन् ।
प्रक्षेपण गरिएको ५ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धि कृषि क्षेत्रको सहयोगबाट सम्भव हुने देखिन्छ । मौसम अनुकूलताका कारण यस वर्ष खाद्यान्नको वृद्धिदर अपेक्षा गरे अनुरूप भइरहेको छ । गैरकृषि क्षेत्रको वृद्धि दरमा भने सुधार हुन सकेको छैन ।
राष्ट्र बैंकले हरेक वर्ष मौदि्रक नीति मार्फत आर्थिक वृद्धिका लागि विभिन्न लक्ष्य सार्वजनिक गर्छ । आर्थिक वर्षको आधा समय बितेपछि यसको समीक्षा गरिन्छ । समीक्षामा लक्ष्य अनुसारको कार्यप्रगति र आगामी दिनको कार्ययोजना सार्वजनिक गर्ने गरिन्छ । मौदि्रक नीतिको मुख्य लक्ष्य बजारमा स्थिर मूल्य र बेरोजगारी दर कम गर्नु हुन्छ ।
